خبرگزاری علت
گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد- کسری غفوری: در گذشته، سنجش روندهای سیاسی و ارزیابی بخت نامزدهای انتخاباتی عمدتا با تکیه بر نظرسنجیهای مرسوم انجام میشد، اما در سالهای اخیر پلتفرمهای پیشبینی مانند «کالشی» و «پلیمارکت» توانستهاند جایگاه ویژهای در برآورد نتایج رویدادهای سیاسی به دست آورند.
در این بازارها، کاربران بهجای پاسخ دادن به پرسشهای پژوهشگران، سرمایه خود را بر سر احتمال وقوع نتایج گوناگون به میان میگذارند و با یکدیگر داد و ستد میکنند. محبوبیت این سازوکار پس از پیروزی حقوقی تاریخی کالشی در دادگاههای آمریکا در سال ۲۰۲۴جهش چشمگیری یافت و این سامانهها را در مدت زمانی کوتاه به ابزارهایی اثرگذار در تحلیل انتخابات بدل کرد.
این اعتماد بهویژه پس از آن تقویت شد که بازارهای پیشبینی در دو پلتفرم عمده، پیروزی دونالد ترامپ در انتخابات ریاستجمهوری ۲۰۲۴ را با دقتی بالاتر از نظرسنجیهای رسانههای جریان اصلی پیشبینی کردند، در حالی که نظرسنجیها آرای رقیب او را اندکی بیش از واقعیت نشان میدادند.
بلومبرگ در واکاوی این پدیده، دست روی هسته اصلی ماجرا گذاشته و این پرسش بنیادین را پیش کشیده است که با تبدیل شانس سیاسی چهرهها به داراییهای قابل معامله، هدایت نرخها در دست کیست و سود نهایی به جیب چه کسانی سرازیر میشود؟
اگرچه شواهد آکادمیک از برتری نسبی این بازارها در بزنگاههای حساس حکایت دارد، اما پژوهشگران و ناظران سیاسی با دیدهای نگران به تجاری سازی اراده عمومی مینگرند. از نگاه این منتقدان، رخنه سوداگری مالی به ساحت دموکراسی میتواند مسیر ارزیابیهای سیاسی جامعه را به انحراف بکشاند.
قماری که جای نظرسنجی نشست
کمیسیون معاملات آتی کالای آمریکا دههها معامله بر سر نتایج انتخابات را تنها برای پروژههای پژوهشی و غیرانتفاعی دانشگاهی مجاز میدانست، آن هم با سقف بسیار محدود بر تعداد معاملهگران و حجم شرط هر فرد.
اما در سال ۲۰۲۴، دادگاه فدرال ممنوعیت معامله بر سر نتایج کنگره را با شکایت کالشی باطل کرد. این حکم نهتنها مسیر قانونی فعالیت کالشی را در حوزه انتخابات گشود، بلکه زمینه را برای گسترش این بازارها به موضوعات ورزشی و سرگرمی مهیا ساخت. پلیمارکت اما پس از توافق با نهاد ناظر در سال ۲۰۲۲ ناگزیر از ترک بازار آمریکا شد و مرکز اصلی مبادلات خود را به خارج از مرزهای این کشور منتقل کرد.
این تحولات به رونق کمسابقه بازارهای پیشبینی انجامید. هماکنون کاربران بر سر طیف گستردهای از رویدادها، از قهرمانی مسابقات ورزشی تا تحولات سیاسی، قراردادهای بله یا خیر معامله میکنند و قیمت این قراردادها بازتابدهنده احتمال وقوع آن رویداد از نگاه بازار است.
دادههای آماری نشان میدهد که حجم ماهانه معاملات این دو پلتفرم از ۴.۷ میلیارد دلار در اواخر سال ۲۰۲۴ به ۴۸.۴ میلیارد دلار در اوت ۲۰۲۶ رسیده است. بخش عمده این نقدینگی متوجه بخش ورزش است، اما رقابتهای سیاسی نیز گردش مالی سنگینی خلق کردهاند، بهطوری که حجم معاملات انتخابات میاندورهای کنگره در سال ۲۰۲۶ ماهها پیش از روز رایگیری از مرز ۱۳۳ میلیون دلار عبور کرد و از مجموع کل سال ۲۰۲۴ فراتر رفت.
با این حال، چالشهای حقوقی این صنعت هنوز پایان نیافته است. حدود نیمی از ایالتهای آمریکا با تشکیل پروندههای قضایی استدلال کردهاند که این پلتفرمها بنگاههای شرطبندی هستند که در قالب بازارهای مشتقه پنهان شدهاند و باید تحت نظارت قوانین محلی قمار قرار گیرند.
اختلافنظر قضات درباره صلاحیت ایالتها ممکن است این پروندهها را به دیوان عالی بکشاند. علاوه بر این، قوانین صریح محدودکننده در بیش از نیمی از ایالتها پیرامون شرطبندی انتخاباتی، مانع حقوقی جدی دیگری پیش روی این صنعت محسوب میشود.
امروزه کاربرد این بازارها از کسب سود فراتر رفته و بیشتر افراد برای درک موقعیت نامزدها به این سایتها مراجعه میکنند. برآوردها نشان میدهد که حدود سه چهارم بازدیدکنندگان کالشی تنها برای مشاهده تحلیل احتمالات به سایت سر میزنند و قصد معامله ندارند.
همزمان، رسانههای خبری برجسته نیز به استفاده از دادههای بازارهای پیشبینی روی آوردهاند و این احتمالات را همانند نتایج نظرسنجیها در گزارشهای خود پوشش میدهند. پلیمارکت توافقهای همکاری با رسانههایی مانند یاهو فایننس، گوگل فایننس، ساباستک و داوجونز امضا کرده و کالشی نیز قراردادهای مشابهی با سیانان، سیانبیسی و فاکسنیوز بسته است.
در برنامههای تلویزیونی و گزارشهای تحلیلی، بخشهایی به پایش این احتمالات اختصاص یافته و حتی برخی رسانهها از عضویت کاربران در این سایتها کارمزد میگیرند.
اگرچه حامیان بازار استدلال میکنند که استفاده از دادههای زنده مالی موجب تقویت کیفیت روزنامهنگاری میشود، مدیران این پلتفرمها تاکید دارند که تصمیمگیری درباره پوشش یا عدم پوشش هر بازار کاملا به عهده اتاقهای خبر است و دادهها صرفا جنبه تکمیلی دارند.
نظرسنجیهای عمومی برای حدود یک قرن ابزار اصلی سنجش افکار عمومی در آمریکا بودهاند، هرچند برخی خطاهای آماری در رقابتهای گذشته اعتماد عمومی به آنها را کاهش داد. با وجود این، نظرسنجی و بازار پیشبینی دو ساز و کار کاملا متفاوت هستند. نظرسنجی تصویری لحظهای از تمایلات جامعه را در یک برهه زمانی خاص نشان میدهد و مدعی پیشگویی آینده نیست، اما بازار پیشبینی افراد را به حدس زدن نتیجه نهایی و پذیرش ریسک مالی بر سر آن فرا میخواند.
هر یک از این دو شیوه نقاط ضعف خاص خود را دارند. نظرسنجیها ممکن است در اثر اشکالات روششناختی مانند نمونهگیری نامناسب، پرسشهای سوگیرانه، وزندهی معیوب یا ورود پاسخهای جعلی مبتنی بر هوش مصنوعی دچار خطا شوند.
در مقابل، بازارهای پیشبینی از دو مزیت عمده برخوردارند. نخست آنکه نسبت به اخبار و تحولات ناگهانی واکنشی لحظهای نشان میدهند، در شرایطی که نظرسنجیها به دلیل فرآیند زمانبر تجمیع دادهها همواره با تاخیر زمانی منتشر میشوند.
دوم آنکه شرکتکنندگان در نظرسنجی تنها ترجیح سیاسی خود را بیان میکنند که ممکن است از تمایلات فردی یا ملاحظات اجتماعی تاثیر بپذیرد، در حالی که معاملهگران مالی انگیزه دارند گزینهای را انتخاب کنند که بیشترین احتمال برد را دارد و گرایشهای شخصی خود را کنار بگذارند.
بررسیهای دانشگاه وندربیلت نشان میدهد که پلیمارکت در پیشبینی رقابتهای حساس سال ۲۰۲۴ عملکرد موفقتری نسبت به نظرسنجیها داشته است. با این همه، برخی پژوهشگران معتقدند این مقایسه دقیق نیست، زیرا بازارهای پیشبینی در تعیین نسبتها به شدت متکی به همان نظرسنجیهای معتبرند و در صورت اشتباه بودن دادههای پایه، بازارها نیز به همان سمت گرایش مییابند.
نمونه آن انتخابات مقدماتی دموکراتها در ویسکانسین بود که در آن نه بازارها و نه نظرسنجیها خیزش دیرهنگام نامزد پیروز را پیشبینی نکرده بودند؛ بازارها تا شب پیش از رایگیری شانس نامزد رقیب را ۹۵ درصد برآورد میکردند، اما او با اختلافی کمتر از یک واحد درصد شکست خورد.
مدیران این پلتفرمها شکستهای اینچنینی را بخشی از منطق آماری بازار میدانند و معتقدند اختصاص شانس اندک به یک رویداد به معنای غیرممکن بودن رخ دادن آن نیست.
وقتی ۴۴ هزار دلار یک نامزد را ستاره میکند
مهمترین چالش موجود، امکان دستکاری قیمتها در بازارهای کمعمق انتخاباتی است. جهش مصنوعی شانس یک داوطلب، حتی اگر گذرا باشد، بازتاب رسانهای گستردهای به دنبال دارد و افزایش توجه عمومی میتواند به جذب آرای بیشتر کمک کند، چرا که تحقیقات نشان میدهد برخی رایدهندگان تمایل دارند به نامزدی رای دهند که شانس برد بیشتری دارد.
برخلاف انتخابات ریاستجمهوری که نقدینگی بالایی دارند و دستکاری در آنها دشوار است، بیشتر بازارهای محلی نقدینگی اندکی دارند و با سفارشهای سنگین میتوان ارقام پیشبینی را به نفع نامزدی خاص تغییر داد.
تجربه حضور شهردار سنخوزه در رقابت فرمانداری کالیفرنیا این آسیبپذیری را نشان داد. در ابتدای اعلام نامزدی او، یک کاربر ناشناس با خرید ۴۴ هزار دلاری قراردادها، شانس پیروزی او را در پلیمارکت به ۳۶ درصد رساند، در حالی که نظرسنجیها حمایت از او را تنها ۴ درصد نشان میدادند.
این جهش بلافاصله تیتر رسانههای محلی و ملی شد، بدون آنکه ذکر شود این تغییر ناشی از فعالیت یک حساب کاربری منفرد بوده است. ارقام او ماهها بعد به سطح نظرسنجیها بازگشت و همان بازار در نهایت برنده واقعی انتخابات مقدماتی را نزدیک به یک ماه پیش از برگزاری به درستی پیشبینی کرد، اما این تجربه نشان داد بازارهای کمعمق تا چه اندازه در کوتاهمدت قابل انحراف هستند.
بازار کمعمق، تیتر پرصدا
بر اساس تحلیل بلومبرگ از دادههای پژوهشی دانشکده کسبوکار دانشگاه استنفورد، در ۹۹ درصد از ۳۳ هزار بازار انتخاباتی رصدشده، سفارشی کمتر از ۱۰۰ هزار دلار میتواند قیمتها را حداقل ۵ واحد درصد تغییر دهد.
همچنین گزارشها حاکی از آن است که رسانههای جریان اصلی اغلب تفاوت میان بازارهای با نقدینگی بالا و بازارهای کمحجم را در نظر نمیگیرند؛ از میان بازارهایی که رسانهها در اواخر اوت و اوایل سپتامبر ۲۰۲۶ به آنها استناد کرده بودند، ۴۰درصد از عمق لازم برای گزارشگری معتبر برخوردار نبودند.
اگرچه مدافعان این بازارها میگویند که تفاوت قیمت با واقعیت به سرعت از سوی سایر معاملهگران شناسایی و اصلاح میشود و در نمونه انتخابات مقدماتی شهرداری لسآنجلس، خرید سنگین یک قرارداد قیمت آن را از ۲۹ به ۴۵ سنت رساند اما تنها ۹ ثانیه بعد بازار به نرخ اولیه بازگشت، کارشناسان معتقدند در عصر سرعت خبرها، همان نوسان کوتاهمدت اولیه میتواند فضای افکار عمومی را تحت تاثیر قرار دهد.
بنابراین، کاربران و اهالی رسانه در هنگام تحلیل دادههای این پلتفرمها باید میزان مشارکت و حجم پول در گردش هر بازار را بهطور جدی مورد ارزیابی قرار دهند تا تصویر نادرستی از وفاق عمومی برداشت نکنند.
علاوه بر دستکاری بازار، خطر سوءاستفاده از اطلاعات محرمانه نیز وجود دارد. اعضای ستادهای انتخاباتی ممکن است به دلیل دسترسی زودهنگام به دادههای نظرسنجی اختصاصی یا اطلاع از انصراف یک نامزد، اقدام به معامله کنند.
در بهار ۲۰۲۶ کالشی سه نامزد انتخاباتی را به دلیل شرطبندی بر سر انتخابات خودشان جریمه کرد و یکی از آنها را برای پنج سال از این پلتفرم محروم ساخت. در واکنش به این نگرانیها، مدیران هر دو پلتفرم مقررات سختگیرانهای برای ممنوعیت دادوستد توسط دستاندرکاران ستادها وضع کردهاند و از ابزارهای نظارتی برای شناسایی تراکنشهای مشکوک بهره میبرند تا از تبدیل رقابتهای دموکراتیک به بستری برای تخلفات مالی پیشگیری کنند.
نظر شما