سه‌راهی ترامپ در بن‌بست ایران

در گزارش شورای روابط خارجی آمده است: با نزدیک شدن به انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا در سوم نوامبر، احتمال از سرگیری یا تشدید جنگ علیه ایران به چالشی برای ترامپ تبدیل شده است. با وجود خسارات نظامی واردشده به ایران در مرحله نخست عملیات، واشنگتن نتوانسته این دستاوردها را به پیروزی دیپلماتیک تبدیل کند و طرفین را در بن‌بست قرار داده است. از سرگیری جنگ ممکن است این بن‌بست را بشکند، اما خطر افزایش قیمت انرژی و رکود جهانی را به همراه دارد. در این گزارش، در تحلیلی مبتنی بر دیدگاه‌های کول بوسی، تحلیلگر پیشین سیا و نیت سوانسون، مدیر پروژه راهبرد ایران در شورای آتلانتیک، سه گزینه ترامپ بررسی شده است، یعنی تشدید فشار نظامی و اقتصادی، مذاکره یا حفظ وضع موجود. بر اساس این تحلیل، گزینه نخست، یعنی از سرگیری حملات و افزایش فشار اقتصادی با هدف تغییر رژیم یا وادار کردن تهران به پذیرش شروط آمریکاست. با این‌حال، مشخص نیست حملات تازه بتواند به هدفی برسد که پیش‌ از این نیز ناکام ماند. همچنین، واشنگتن ممکن است نتواند مانع حملات ایران به کشورهای خلیج فارس و زیرساخت‌های انرژی آنها شود، اقدامی که می‌تواند تولید نفت و گاز را مختل کند و سبب افزایش قیمت‌ها شود.گسترش تحریم‌ها به شرکت‌های چینی نیز خطر واکنش پکن، آسیب دیدن نظام مالی جهانی یا محدود شدن دسترسی آمریکا به مواد معدنی حیاتی را در پی دارد.

گزینه دوم، ادامه مذاکرات و استفاده از تهدید به حمله نظامی برای گرفتن امتیاز از ایران است. اما تهران تمایلی به پذیرش شروط آمریکا نشان نداده و ممکن است با امید به تضعیف ترامپ در انتخابات، موضع سخت‌تری بگیرد. افزون بر این، ایران می‌تواند از وقفه مذاکرات برای بازسازی توان نظامی و تقویت ظرفیت حمله به متحدان منطقه‌ای آمریکا بهره ببرد. سومین گزینه، حفظ وضع موجود و امید بستن به تسلیم یا فروپاشی تدریجی دولت در ایران است. بااین‌حال، این فشارها سبب بروز نشانه‌هایی از فروپاشی در حکومت نشده است. محاصره دریایی نیز منابع نظامی آمریکا را تحت فشار گذاشته است و فرماندهی‌های آمریکا درباره ناپایدار بودن اختصاص این حجم از منابع به یک عملیات هشدار داده‌اند. در این گزارش اشاره می‌شود که انتخاب میان گزینه‌های اشاره شده، به این پرسش بنیادین وابسته است که آیا ایران تهدیدی موجودیتی برای آمریکاست یا واشنگتن می‌تواند با جمهوری اسلامی ایران همزیستی کند. اگر ایران تهدیدی موجودیتی نباشد، دستیابی به اهداف محدود و جلوگیری از حمله به کشتی‌ها ممکن است بر تلاش پرهزینه‌ برای تغییر حکومت ترجیح داشته باشد.

فقدان هدف نهایی

در همین رابطه «دیوید ایگناتیوس»، ستون‌نویس واشنگتن پست با اشاره به بالا گرفتن تنش‌ها میان ایران، ایالات متحده و اسرائیل، استدلال می‌کند که سیاستگذاران آمریکایی پیش از ورود به دور تازه‌ای از درگیری باید هدف نهایی خود را مشخص کنند و درباره سازمان‌دهی مجدد نیروهای آمریکایی در منطقه تصمیم بگیرند. در این مطلب اشاره می‌شود که از آغاز جنگ در ماه فوریه، راهبرد آمریکا برای وادار کردن ایران به تسلیم با موانع جدی روبه‌رو شده است و تلاش اولیه برای تغییر رژیم از طریق ترور رهبران ایران به نتیجه نرسیده است. حملات گسترده‌تر نیز به عقب‌نشینی ایران منجر نشد. ایگناتیوس همچنین اشاره می‌کند که پس از شکست یادداشت تفاهم اسلام‌آباد، دولت ترامپ به ترکیبی از اسکورت نظامی نفتکش‌های غربی در تنگه هرمز و اعمال فشار اقتصادی بر ایران روی آورد. بااین‌حال، این اقدامات نتوانستند اهداف واشنگتن را محقق کند. در همین حال، بنیامین نتانیاهو همچنان خواهان تغییر رژیم است و ترامپ نیز درباره پایان دادن به جنگ و احتمال اقدام دوباره هشدار داده است.

این جنگ آسیب‌پذیری آرایش نظامی آمریکا در منطقه را آشکار کرده است. مقر ناوگان پنجم در بحرین و پایگاه هوایی العدید در قطر آسیب‌های جدی دیده‌اند و پایگاه‌های پیشرفته آمریکا به اهداف حملات موشکی و پهپادی ایران تبدیل شده‌اند. این وضعیت، توان بازدارندگی آمریکا و تسلیحات خریداری‌شده توسط متحدان عرب واشنگتن را زیر سوال برده است. ایگناتیوس نتیجه می‌گیرد که جنگ با ایران به دلیل فقدان راهبردی منسجم برای پایان دادن به آن، محبوبیتی ندارد. بار دیگر شرط‌‌‌‌بندی بر سر تغییر حکومت، آن‌گونه که نتانیاهو خواهان آن است، تصمیمی عاقلانه نیست و دور تازه‌ای از خشونت نیز به نفع هیچ‌کس نخواهد بود.