خبرگزاری علت
قیمت دلار آزاد در معاملات روز دوشنبه، بیستم مهرماه، در محدوده ۲۶۴هزار تومان آغاز شد؛ سطحی که تقریبا با نرخ آغازین این ارز در روز یکشنبه برابری می‌کرد. با این حال، دلار در ادامه معاملات روندی نزولی در پیش گرفت و در نهایت، آخرین نرخ ثبت‌شده برای دلار نقدی در روز دوشنبه ۲۶۲هزار و ۷۰۰تومان بود که هزار و ۸۰۰تومان، معادل ۰.۷درصد، کمتر از نرخ پایانی روز یکشنبه محسوب می‌شود.
با احتساب معاملات روز گذشته، دلار در سه روز معاملاتی اخیر به‌طور پیوسته کاهش قیمت را تجربه کرده است. با این حال، این روند نزولی با افت‌های ناگهانی و نوسانات شدید همراه نبوده و تغییرات روزانه نرخ دلار در این مدت کمتر از یک درصد بوده است. نرخ پایانی دلار در روز شنبه ۰.۲درصد کمتر از نرخ پایانی پنج‌شنبه بود و در روز یکشنبه نیز ۰.۶درصد کاهش یافت. در روز دوشنبه، این روند با افت ۰.۷درصدی نرخ دلار نسبت به روز قبل ادامه پیدا کرد.
تداوم کاهش قیمت دلار موجب شد نرخ این ارز در معاملات روز دوشنبه به محدوده ۲۶۲هزار تومان برسد؛ سطحی که بعد از پنج‌شنبه، نهم مهرماه، تاکنون مشاهده نشده بود. بر این اساس، دلار در نهمین روز معاملاتی حضور خود در کانال ۲۶۰هزار تومان، به پایین‌ترین نرخ پایانی این کانال رسید و کف قیمتی ۱۰روز اخیر را ثبت کرد.
به نظر می‌رسد برای توضیح روند نزولی و کم‌شتاب دلار در روزهای اخیر، باید به فعالیت بازارساز ارزی در کنار تغییر رفتار معامله‌گران و تحولات سیاسی و ژئوپلیتیک اثرگذار بر انتظارات بازار توجه کرد. کاهش تدریجی قیمت‌ها در شرایطی رقم خورده است که دلار طی ماه‌های اخیر، در واکنش به تحولات سیاسی و اقتصادی، سطوح قیمتی بالاتری را تجربه کرده و اکنون بخشی از رشد اخیر خود را تعدیل می‌کند.
مسیر صعودی دلار در ماه‌های اخیر
نرخ دلار همزمان با آغاز دوباره محاصره دریایی در ۲۳تیرماه، وارد کانال ۱۸۰هزار تومان شد و به حرکت صعودی خود ادامه داد. این روند در مقاطع مختلف، دلار را به کانال ۱۹۰هزار تومان رساند؛ سطحی که در آن مقطع برای بسیاری از فعالان بازار غیرمنتظره و فراتر از انتظارات بود. پس از این جهش، بازار ارز حدود دو هفته وارد دوره‌ای از نوسانات محدود شد و دلار عمدتا در کانال ۱۸۰هزار تومان معامله شد.
این دوره آرامش با آغاز شهریورماه به پایان رسید. در نخستین روز این ماه، دلار با افزایشی حدود ۱۰هزار تومانی، حدود ۶درصد افزایش، مواجه شد. این جهش همزمان با انتشار خبر آغاز مرحله‌ای فشار حداکثری اقتصادی علیه ایران از دوم شهریورماه بود. پس از آن، دلار به سطوح بالاتر از ۲۰۰هزار تومان وارد شد و به‌تدریج کانال‌های قیمتی بالاتر را پشت سر گذاشت.
از آن زمان، دامنه نوسانات دلار نسبت به دوره پیش از محاصره دریایی افزایش یافته و اصلاح قیمت‌ها پس از ثبت سطوح جدید، محدودتر شده است. این تحولات در شرایطی رخ داده که شواهد بازار از افزایش فعالیت بازارساز در بخش‌های مختلف بازار ارز با هدف مدیریت انتظارات حکایت دارد.
دلار در ۱۰ روز نخست شهریورماه از کانال ۲۱۰هزار تومان عبور کرد و تا پایان هفته دوم این ماه در کانال ۲۲۰هزار تومان قرار گرفت. در هفته سوم شهریورماه نیز نرخ آزاد دلار وارد کانال ۲۳۰هزار تومان شد و در نوزدهمین روز این ماه به محدوده ۲۳۶هزار تومان نزدیک شد. پس از این رشد، بازار وارد مرحله اصلاح شد و از ۲۵شهریور تا پنجم مهرماه، طی ۱۰روز معاملاتی، دلار عمدتا در کانال ۲۳۰هزار تومان و با نوسانات محدود معامله شد.
این ثبات نسبی در روزهای ششم و هفتم مهرماه جای خود را به افزایش ناگهانی داد. دلار در روز ششم مهر با افزایشی نزدیک به ۱۰هزار تومان وارد کانال ۲۴۰هزار تومان شد و در روز هفتم نیز با افزایش حدود ۱۰هزارتومانی دیگر، به کانال ۲۵۰هزار تومان رسید. در روز شنبه، یازدهم مهرماه، نرخ نقدی دلار برای نخستین بار در این دوره وارد کانال ۲۶۰هزار تومان شد و تا محدوده ۲۶۸هزار تومان پیش رفت.
در ادامه هفته دوم مهرماه، نرخ دلار در مقاطعی به ابتدای کانال ۲۷۰هزار تومان نیز نزدیک شد، اما بالاترین نرخ در این دوره، مربوط به روز دوشنبه، سیزدهم مهرماه بود که در سطح ۲۶۹هزار و ۸۰۰تومان ثبت شد. پس از این مقطع، بازار ارز وارد مرحله‌ای از نوسانات محدود با شیب نزولی شد؛ به‌طوری که تغییرات روزانه نرخ دلار عمدتا در محدوده مثبت و منفی یک درصد باقی ماند.
در روز دوشنبه، بیستم مهرماه، دلار پس از ۹ روز معاملاتی حضور در کانال ۲۶۰هزار تومان، به پایین‌ترین نرخ خود در این کانال رسید. پیش از این، کمترین نرخ ثبت‌شده در روزهای اخیر به روز چهارشنبه، پانزدهم مهرماه، اختصاص داشت که معاملات دلار در سطح ۲۶۳هزار و ۲۰۰تومان به پایان رسیده بود.
نقش بازارساز در اصلاح قیمت‌ها
افت قیمت دلار در روز دوشنبه، سومین کاهش متوالی این ارز در هفته جاری بود. نرخ پایانی معاملات نقدی در این روز به ۲۶۲هزار و ۷۰۰تومان رسید که هزار و ۸۰۰ تومان کمتر از نرخ روز یکشنبه و بیش از ۷هزار تومان، معادل حدود ۲.۶درصد، پایین‌تر از قله ماهانه یعنی نرخ ثبت‌شده در سیزدهم مهرماه بود. به این ترتیب، دلار بخشی از رشد قابل‌توجه خود در هفته نخست مهرماه را تعدیل کرده است، هرچند همچنان در کانال ۲۶۰هزار تومان قرار دارد.
نرخ دلار در معاملات پانزدهم مهرماه نیز تحت‌تاثیر مداخله بازارساز تا محدوده ۲۶۲ هزار تومان کاهش یافته بود، اما نتوانست در آن سطح باقی بماند. در آن مقطع، برخی کارشناسان معتقد بودند ورود دلار به این محدوده می‌تواند احتمال تداوم روند اصلاحی در بازار ارز را افزایش دهد. اکنون با ثبت دوباره نرخ‌هایی در این محدوده و تداوم کاهش قیمت در سه روز معاملاتی اخیر، این احتمال بار دیگر مورد توجه فعالان بازار قرار گرفته است.
در توضیح دلایل این روند اصلاحی، علاوه بر افزایش احتیاط معامله‌گران و کاهش فشار تقاضا در سطوح قیمتی بالا، باید به مداخلات بازارساز در هفته گذشته و هفته جاری نیز توجه کرد. افزایش عرضه اسکناس سهمیه‌ای با نرخ‌هایی نزدیک به بازار آزاد، یکی از ابزارهایی است که با هدف مدیریت انتظارات و محدود کردن فشار تقاضا در بازار ارز به کار گرفته شده است. در کنار آن، برخی کارشناسان از افزایش عرضه دینار عراق در روزهای اخیر به‌عنوان یکی دیگر از عوامل احتمالی اثرگذار بر تحولات بازار ارز یاد می‌کنند.
بررسی نرخ‌ها نشان می‌دهد قیمت آزاد دینار عراق طی چهار روز معاملاتی اخیر تقریبا ثابت مانده است. در مقابل، نرخ رسمی اسکناس این ارز در سامانه معاملات الکترونیکی ارز (ETS) در نخستین روز هفته، بیش از ۱۴درصد نسبت به روز پنج‌شنبه کاهش یافت. برخی کارشناسان هم‌زمانی این افت قابل‌توجه در نرخ رسمی با ثبات نسبی قیمت دینار در بازار آزاد را نشانه‌ای از مداخله هدفمند بازارساز ارزی ارزیابی می‌کنند. با این حال، برای نتیجه‌گیری قطعی درباره افزایش عرضه یا اثرگذاری آن بر بازار آزاد، بررسی کارشناسی بیشتری ضروری است.
در مجموع، کاهش تدریجی نرخ دلار در روزهای اخیر را می‌توان حاصل برهم‌کنش چند عامل دانست: مداخله بازارساز و افزایش عرضه، احتیاط بیشتر معامله‌گران پس از جهش‌های قیمتی ابتدای مهرماه و کاهش فشار تقاضا در سطوح بالاتر. با این حال، تداوم روند نزولی به میزان پایداری این عوامل و همچنین تحولات سیاسی و ژئوپلیتیک اثرگذار بر انتظارات بازار بستگی دارد.
افت قیمت‌ها در بازار طلا و سکه
روز دوشنبه، همزمان با کاهش نرخ دلار، قیمت انواع سکه و هر گرم طلای ۱۸عیار نیز با افت همراه شد. کاهش قیمت‌ها در بازار طلا و سکه در این روز از افت نرخ دلار بیشتر بود؛ موضوعی که نشان می‌دهد علاوه بر تغییرات بازار ارز، تحولات قیمت جهانی طلا نیز در این روند نقش داشته است.
در بیستمین روز مهرماه، سکه طلای طرح جدید با کاهش ۰.۹درصدی نسبت به روز یکشنبه، در قیمت ۲۶۴میلیون و ۹۰۰هزار تومان معامله شد. نیم‌سکه با افت ۱.۲درصدی به ۱۴۰میلیون و ۱۰۰هزار تومان رسید و ربع‌سکه نیز با کاهش ۲.۴درصدی، بیشترین افت را در میان قطعات مورد بررسی ثبت کرد و در قیمت ۷۴میلیون و ۲۰۰هزار تومان قرار گرفت.
در همین روز، هر گرم طلای ۱۸عیار به محدوده ۲۶میلیون و ۸۴هزار تومان رسید؛ سطحی که پایین‌ترین نرخ این فلز از سه‌شنبه هفته گذشته تاکنون محسوب می‌شود. در این روز، بازار طلا و سکه نیز سومین روز کاهشی خود را تجربه کرد.
در بازار جهانی، قیمت نقدی طلا در ساعات ابتدایی معاملات روز دوشنبه تا سطح ۴۲۱۷دلار به ازای هر اونس افزایش یافت، اما در ادامه با تغییر مسیر، تا محدوده ۴۱۵۴دلار کاهش پیدا کرد. باقی ماندن دلار آمریکا در نزدیکی بالاترین سطح ۱۸ ماه اخیر، یکی از عوامل فشار بر قیمت جهانی طلا بود؛ چراکه تقویت دلار، خرید این فلز را برای دارندگان سایر ارزها گران‌تر می‌کند و می‌تواند بر تقاضای جهانی آن فشار وارد کند.
نظر شما