نقد پیش‌گویی و هیاهوی آخرالزمانی در عصر هوش مصنوعی

به گزارش گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد، روح‌اله اسلامی؛ عضو هیات علمی دانشگاه فردوسی مشهد در سرمقاله امروز روزنامه دنیای اقتصاد نوشت: عصر هوش مصنوعی با گفتارهای متناقضی درباره فروپاشی نظام‌های جهانی، شورش ربات‌ها و نابودی تمدن انسانی همراه شده است. 

بسیاری از این ادعاها در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی به‌عنوان تحلیل مطرح می‌شوند، اما از منظر روش‌شناسی علم، چیزی جز حدس، روایت‌پردازی و پیش‌گویی نیستند. 

پیش‌گویان با بیان ده‌ها احتمال و برجسته کردن تصادفی موارد درست، مخاطب‌پسند عمل می‌کنند؛ در حالی که علم برپایه داده، شواهد، آزمون و ابطال بنا شده است. 

در سوی دیگر، رویکرد فلاکت‌محور نیز با بازنمایی هراسناک فناوری، آینده‌ای تاریک و نابودی انسان را تصویر می‌کند. حتی برخی فناوران برای جذب سرمایه یا جلب مخاطب، آینده را به فیلم‌های تخیلی شبیه می‌سازند.

واقعیت این است که هوش مصنوعی نه ابزار سلطه مستقل، بلکه مجموعه‌ای از فناوری‌هاست که دولت‌ها، شرکت‌ها، دانشگاه‌ها و کاربران انسانی مسیر آن را شکل می‌دهند. 

همانند اختراعات پیشین چون خط، چاپ، رایانه و اینترنت، هوش مصنوعی نیز کارهای دشوار را تسهیل کرده و بخشی از محدودیت‌های انسانی را کاهش می‌دهد. 

با این حال، نقد فناوری نیز نیازمند رویکردی علمی است. برخی متفکران معاصر با استفاده از مفاهیم دوره‌های تاریخی گذشته مانند سرمایه‌داری صنعتی یا نظریه‌های سنتی، مناسبات اقتصادی و الگوریتمی جدید را تحلیل می‌کنند. 

اما مفاهیمی چون پلتفرم‌ها و اقتصاد داده با مناسبات گذشته متفاوت‌اند و نباید جهان جدید را با نقشه‌های قدیمی تبیین کرد.

تاریخ فناوری نشان می‌دهد که بشر با هر موج نوآوری، در کنار هزینه‌ها، ظرفیت‌های تازه‌ای برای ارتباط، تولید و آموزش به دست آورده است. 

پاسخ صحیح به عصر هوش مصنوعی نه وحشت‌زدگی آخرالزمانی است و نه خوش‌بینی ساده‌لوحانه؛ بلکه نیازمند صبر، اندازه‌گیری تجربی اثرات اقتصادی و اجتماعی فناوری و سیاستگذاری عمومی مناسب است. 

آینده توسط پیش‌گویان یا فاجعه‌پردازان ساخته نمی‌شود، بلکه در فرآیندی نهادی، تجربی و انسانی شکل می‌گیرد و علم ابزار اصلی تمایز میان تبلیغات و واقعیت است.