خبرگزاری علت
کراوچنکو که پیش‌تر از مدیران ارشد شرکت مشاوره «مک‌کینزی» بوده و تابستان امسال به دولت پیوسته است، در گفت‌وگو از داخل ساختمان دولتی به‌شدت محافظت‌شده در کی‌یف اظهار کرد که این حملات بخش‌های بزرگی از اقتصاد را به توقف‌های مکرر وامی‌دارد؛ چراکه با به صدا درآمدن آژیرها که گاه تا ۱۰ساعت در روز ادامه می‌یابند، کارگران مجبور به رفتن به پناهگاه‌ها می‌شوند. او گفت: «وقتی مردم در پناهگاه هستند، کسب‌وکار متوقف می‌شود.» دولت برای کاهش هزینه‌های اقتصادی، به‌تازگی یک سیستم هشدار دو‌مرحله‌ای جدید را معرفی کرده که هدف آن تداوم فعالیت کسب‌وکارها در زمان هشدارهای طولانی‌مدت حملات هوایی است. هشدار «قرمز» نشان‌دهنده تهدید موشکی است و مردم را ملزم به رفتن به پناهگاه می‌کند، درحالی‌که هشدار «زرد» برای تهدیدهای پهپادی به کار می‌رود و به بسیاری از کسب‌وکارها اجازه می‌دهد به فعالیت خود ادامه دهند.
کراوچنکو گفت که بیش از نیمی از کسب‌وکارها در زمان هشدارهای زرد به فعالیت خود ادامه می‌دهند. بااین‌حال، هشدار زرد تضمین‌کننده امنیت نیست. این خطر روز دوشنبه (۶ مهرماه) آشکار شد؛ زمانی که یک پهپاد روسی دارای موتور جت در وضعیت هشدار زرد به ساختمان «آکادمی ملی علوم» در مرکز کی‌یف اصابت کرد و به کشته‌شدن دو نفر از کارکنان منجر شد که در آن لحظه مشغول کار در داخل ساختمان بودند. این یکی از موازنه‌های دشواری است که اوکراین با آن روبه‌رو است؛ چراکه تلاش می‌کند ضمن محافظت از مردم در برابر موج فزاینده حملات روسیه، جریان عادی زندگی را نیز حفظ کند. کراوچنکو اظهار کرد که حملات روسیه تنها در سال جاری، خسارتی بالغ بر ۱۰میلیارد دلار به دارایی‌های ثابت وارد کرده است؛ خساراتی که کارخانه‌های فولاد، انبارها، زیرساخت‌های لجستیک و اخیرا مراکز داده را نیز شامل می‌شود. روسیه همچنین عملا بنادر اوکراین در دریای سیاه را که پیش از محاصره، بخش عمده‌ای از صادرات کشور از طریق آنها انجام می‌شد، مسدود کرده است.
به اعتقاد این وزیر، دولت برای آنچه ممکن است «سخت‌ترین و بی‌رحمانه‌ترین زمستان» دوران جنگ باشد، آمادگی بیشتری دارد؛ هرچند انتظار می‌رود فشار مضاعفی بر منابع انرژی، زیرساخت‌ها و کسب‌وکارهایی که پیش‌تر بر اثر ماه‌ها حمله تضعیف شده‌اند، وارد شود. این مقام دولتی اوکراین افزود که دولت برای مقابله با حملات احتمالی آینده، در حال بررسی راهکارهایی است تا به شرکت‌های خصوصی بیشتری اجازه دهد سامانه‌های پدافند هوایی اوکراین را خریداری کنند؛ البته او هشدار داد که کسب‌وکارها هرگز نمی‌توانند به‌طور کامل خود را در برابر موشک‌ها و پهپادهای روسیه محافظت کنند. خسارات ناشی از حملات مداوم، فشار سنگینی را که پیش‌تر بر منابع مالی دولت وجود داشت، تشدید کرده است.
ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، اخیرا کسری بودجه باقی‌مانده کشور برای سال جاری را حدود ۲۷میلیارد دلار برآورد کرده است؛ رقمی که در میان برخی دولت‌های اروپایی این پرسش را ایجاد کرده که این شکاف مالی چگونه پدید آمده است؛ به‌ویژه آنکه اتحادیه اروپا پیش‌تر با یک بسته وام ۹۰میلیارد یورویی برای اوکراین (مربوط به سال‌های ۲۰۲۶ و ۲۰۲۷) موافقت کرده بود. کراوچنکو گفت که دولت از آن زمان با کاهش هزینه‌ها و شناسایی منابع داخلیِ بیشتر، این کسری را به ۲۰میلیارد دلار کاهش داده است. به گفته کراوچنکو، کی‌یف اکنون به دنبال حمایت‌های بیشتر از سوی اتحادیه اروپا، ژاپن، کانادا و بریتانیاست؛ از جمله احتمالا پیش‌کشیدن زمان دریافت وام‌هایی که برای سال آینده در نظر گرفته شده بودند. او گفت: «تلاش‌های بسیار فعالی با تمامی شرکای بین‌المللی ما برای تامین منابع مالی اضافی در جریان است.»
کراوچنکو گمانه‌زنی‌ها را مبنی بر اینکه این کسری بودجه ناشی از سوءمدیریت یا فساد بوده است، رد کرد. او اظهار کرد که این مساله ناشی از هزینه‌کردهای بیش‌ازحد در دوران تصدی «میخایلو فدوروف»، وزیر سابق دفاع، نبوده است؛ وزیری که تلاش‌هایش برای تحول در سیستم تدارکات نظامی و گسترش سریع برنامه پهپادی اوکراین، او را پیش از برکناری‌اش در ماه ژوئیه (اقدامی که به اعتراضات خیابانی دامن زد) به یکی از چهره‌های شاخص اصلاح‌طلب در دولت تبدیل کرده بود. در عوض، او گفت که این کسری بودجه ناشی از دو عامل است: درآمدهای دولتی کمتر از حد انتظار و افزایش هزینه‌های جنگ. او با اشاره به نیاز به سامانه‌های پدافند هوایی بیشتر و ضرورت تسریع در توسعه پهپادهایی که قادر به رهگیری تسلیحات جدید جت‌محور روسیه باشند، گفت: «هزینه‌های جنگ به‌سادگی روبه‌افزایش است».
بااین‌حال، رسوایی‌های فساد مالی پر سروصدا به حلقه نزدیکان زلنسکی نیز کشیده شده و اعتماد به دولت را، هم در داخل کشور و هم در میان حامیان غربی، تضعیف کرده است. نتایج یک نظرسنجی اخیر توسط «موسسه بین‌المللی جامعه‌شناسی کی‌یف» نشان می‌دهد که فساد در بدنه دولت، مهم‌ترین دغدغه اوکراینی‌هاست؛ به‌طوری‌که ۵۰درصد از پاسخ‌دهندگان به آن اشاره کرده‌اند و این موضوع بالاتر از نگرانی درباره حملات گسترده موشکی و پهپادی (با ۴۰ درصد آرا) قرار گرفته است. همین نظرسنجی حاکی از آن است که ۷۲درصد از شرکت‌کنندگان معتقدند زلنسکی شخصا در قبال اقدامات فسادآمیز اطرافیانش مسوولیت دارد.
کراوچنکو اظهار کرد که در زمینه مقابله با این معضل پیشرفت‌هایی حاصل شده، اما اذعان کرد که اوکراین هم با خود مساله فساد و هم با مشکل پایدار «تصور عمومی» نسبت به آن (چه در داخل و چه در خارج از کشور) روبه‌رو است. او گفت: «من از فشاری که شرکای اروپایی برای انجام اصلاحات وارد می‌کنند، بسیار استقبال می‌کنم» و افزود که اوکراین باید به مساله تصورات موجود درباره فساد در داخل و خارج نیز رسیدگی کند. به گفته این وزیر، نیازهای مالی خارجی اوکراین برای سال ۲۰۲۷ معادل ۵۲.۶میلیارد دلار برآورد شده، اما تاکنون تنها حدود ۲۰میلیارد دلار آن تامین شده است و در حال حاضر، بحث‌هایی پیرامون افزایش بیشتر مالیات‌ها و کاهش هزینه‌ها در جریان است. وی در پاسخ به این پرسش که آیا قدرت گرفتن احزابِ مخالفِ حمایت از اوکراین در فرانسه و آلمان می‌تواند تعهد غرب نسبت به کی‌یف را تضعیف کند، گفت: «آیا نگرانم؟ فکر می‌کنم احتمالا باید نگران باشم.» او افزود: «خستگی عمومی در اروپا روبه‌افزایش است.»
خارجی‌ها در خط مقدم
«ایمی هاوکینز» نیز در گزارش دیگری در گاردین در ۸مهرماه به جنبه دیگری از جنگ اوکراین اشاره کرد و نوشت، روی میز کار دست‌سازی که در اتاق جلویی و تنگِ کلبه‌ای نزدیک خط مقدم جنگ روسیه و اوکراین قرار دارد، تمام لوازم و تجهیزات یک کارگاه ساخت پهپاد به چشم می‌خورد. دیوارها با انبردست‌ها و حلقه‌های نوارچسب پوشیده شده و میز کار مملو از پیچ‌گوشتی و توده‌های سیم است. دو پهپاد انتحاری نیز به دیوار تکیه داده شده‌اند. تنها یک چیز در این خانه روستایی اوکراینی نامتجانس به نظر می‌رسد: قوری چای سبز چینی «لانگ‌جینگ» که برگ‌هایش بر اثر چندین بار شارژ مجدد آب جوش، پژمرده شده‌اند. چای مرغوب یکی از آن چیزهایی است که «تیم» دلتنگ آن است. والدینش هر ماه برای او محموله‌هایی به اوکراین می‌فرستند. این مرد ۴۴ساله درباره کشورش می‌گوید: «به همه آن چیزها فکر می‌کنم؛ خاطرات و احساسات را زنده می‌کند.» تیم که خواسته است با نام انگلیسی‌اش شناخته شود، داوطلب ارشد در یک یگان نظامی اوکراینی است؛ یگانی که امسال پروژه‌ای غیرمعمول را آغاز کرد: جذب سربازانی از چین، کشوری که بزرگ‌ترین حامی روسیه تلقی می‌شود. بسیاری از یگان‌های نظامی اوکراین برای رقابت بر سر جذب بودجه و نیروی تازه، برند خاص خود را دارند. اما در این مورد خاص، فرمانده یگان (که بر عملیات شناسایی تمرکز دارد) درخواست کرد که هویت یگان به دلیل حساسیت پروژه داوطلبان چینی فاش نشود.
فرمانده که با نام مستعار «میوز» شناخته می‌شود، گفت: «این کار پیش از هر چیز به‌خاطر خودشان است؛ برای امنیت خودشان و خانواده‌هایشان.» میوز گفت پنج مرد چینی که به یگان او پیوسته بودند، پس از پایان‌دوره آموزشی و به‌دلیل فشار مقامات چینی، به کشورشان بازگشتند. او با حسرت گفت: «ما با تمام وجود برای آنها مایه گذاشته بودیم.» او نگران است که اگر هویت سربازان چینی فاش شود، افراد بیشتری (که تعدادشان در حال حاضر حدود دوازده نفر است) مجبور به ترک یگان شوند. او درخواست کرد که چهره هیچ‌یک از سربازانش در عکس‌ها نمایش داده نشود.
ارتش اوکراین با کمبود شدید نیروی انسانی مواجه است. بیشتر کسانی که مایل به داوطلب شدن برای نبرد بودند، این کار را انجام داده و اکنون خسته‌اند؛ درحالی‌که برخی از مردان غیرنظامی برای فرار از فراخوان خدمت نظامی، پنهان شده‌اند. این وضعیت توجه‌ها را به منبع دیگری از نیروهای بالقوه جلب کرده است: خارجی‌ها. حدود ۱۶هزار جنگجوی خارجی در اوکراین حضور دارند که کمتر از ۳درصد نیروهای مسلح را تشکیل می‌دهند. میخایلو فدوروف پیش از برکناری از سمت وزیر دفاع در ماه ژوئیه، اصلاحاتی را برای تسهیل جذب نیروهای خارجی به اجرا گذاشت. او پیش‌بینی کرده بود که ۵۰درصد از نیروهای خط مقدم یا یگان‌های تهاجمی می‌توانند شهروندان خارجی باشند. اما داوطلبان چینی چالش منحصر‌به‌فردی ایجاد می‌کنند. از یک‌سو، آنها در برابر فشارهای دولت خود به‌شدت آسیب‌پذیرند. مقامات چینی به‌دقت فعالیت‌های شهروندانشان را زیر نظر دارند. قانون چین به طور مشخص پیوستن شهروندان به ارتش‌های خارجی را ممنوع نکرده است؛ اما چندین داوطلب چینی در اوکراین اظهار کردند که نهادهای امنیتی درباره فعالیت‌هایشان از آنها یا بستگانشان بازجویی کرده‌اند. سخنگوی وزارت امور خارجه چین اعلام کرد که هشدارهای امنیتی متعددی صادر شده است تا «از اتباع چینی خواسته شود از مناطق درگیری مسلحانه دوری کنند... و به‌ویژه از مشارکت در عملیات نظامی هر یک از طرفین بپرهیزند».
ازسوی‌دیگر، سربازان چینی متعلق به کشوری هستند که در جریان جنگ اوکراین، حمایت گسترده‌ای از روسیه به عمل آورده است. اگرچه چین ادعای بی‌طرفی می‌کند، اما پکن از سال۲۰۲۲ روابط تجاری خود با مسکو را به سطوح بی‌سابقه‌ای رسانده و بارها حمایت دیپلماتیک خود را ابراز داشته است. همچنین گزارش‌هایی (که چین آنها را تکذیب کرده) مبنی بر همکاری‌های نظامی سطح‌بالا میان دو کشور وجود دارد. برخی نگران‌اند که سربازان چینی حاضر در اوکراین بتوانند اطلاعات نظامی ارزشمندی را در اختیار پکن قرار دهند. افسری از یک یگان دیگر گفت که پیش از پذیرش فردی از چین، «باید خوب فکر کند».
اما «میوز» نگرانی خاصی ندارد. او می‌گوید: «در این شرایط، برای ما فرماندهان و برای مردم اوکراین، حضور هر کسی غنیمت است؛ چراکه نیروی انسانی کافی وجود ندارد.» او می‌افزاید که به‌علاوه، چینی‌ها سخت‌کوش هستند. وظیفه اصلی تیم در این یگان، تعمیر پهپادهاست. او در طول یک هفته، حدود ۱۰ پهپاد «ماویک» و ۱۵ پهپاد با قابلیت دید اول‌شخص (FPV) را تعمیر کرد. «میوز» که تحت‌تاثیر عملکرد او قرار گرفته بود، به شوخی گفت: «داشتن یک چینی بهتر از داشتن ۱۰ اوکراینی است.»
داوطلبان چینی از طریق شبکه‌های اجتماعی و توصیه‌های شفاهی با یگان «میوز» آشنا می‌شوند و به آن می‌پیوندند. اگرچه مقامات مرکزی در کی‌یف بررسی‌های اولیه‌ای درباره سوابق افراد انجام می‌دهند، اما میوز مسوولیت غربالگری اصلی را از طریق مجموعه‌ای از مصاحبه‌ها به «تیم» سپرده است. تیم می‌گوید ویژگی‌های اصلی موردنظر او، تعهد به دموکراسی و حاکمیت ملی اوکراین و همچنین توانایی برقراری ارتباط موثر است. او می‌افزاید: «من به‌شدت مخالف پذیرش کسی هستم که صرفا با انگیزه نفرت از کشور خودش [به اینجا] آمده باشد.» او اظهار کرد که از زمان پیوستن خود به این یگان در ماه ژانویه، درخواست بیش از ۳۰ داوطلب چینی را رد کرده و تلاش می‌کند افراد دارای سوءپیشینه کیفری را نیز شناسایی و حذف کند.
اما در دنیای مبهم جنگجویان خارجی (جایی که افراد با داستان‌ها و ادعاهایی می‌آیند که اغلب راستی‌آزمایی آنها غیرممکن است) نارضایتی از کشور خودِ فرد، اغلب یکی از عوامل موثر به شمار می‌رود. «وانیا»، مردی ۳۶ساله اهل استان هوبی در مرکز چین، در طول تابستان به این یگان پیوست. او درحالی‌که زیر سایبان تاک در بیرون کلبه‌ای نزدیک خط مقدم جبهه نشسته بود (و پهپادهای انتحاری (FPV) روسی در کمینش بودند) گفت که زندگی در چین برایش «خفقان‌آور» شده بود. او با استفاده از «وی‌پی‌ان» برای عبور از سد سانسور اینترنتی چین، درباره جنگ اوکراین مطالعه کرده و با «مفاهیم دموکراسی و آزادی» آشنا شده بود. این بیداری فکری با رکود اقتصادی چین همزمان شد. درآمد خود او نیز در شغل بازسازی منازل، در برخی ماه‌ها تا ۵۰ درصد کاهش یافته بود.
او از دیرباز به امور نظامی علاقه داشت، اما برای پیوستن به ارتش چین سنش بالا بود. وانیا می‌گوید تصمیمش برای آمدن به اوکراین «یک‌دفعه و ناگهانی» گرفته نشد: «این تصمیم نتیجه انباشت عوامل مختلف در طول زمان بود: خستگی از زندگی قبلی‌ام، اشتیاق به دموکراسی و آزادی، و همچنین دیدگاه‌هایم درباره اوکراین.» سایر اعضای یگان، ایدئولوژی پرشورتر و سرسختانه‌تری را ابراز می‌کنند. «نِرو»، مردی ۳۷ساله اهل استان فوجیان، سال‌ها در فضای آنلاین به حمایت از اوکراین پرداخت و به چهره‌ای شناخته‌شده (اینفلوئنسر) تبدیل شد. چندین حساب کاربری او حذف شدند؛ نرو معتقد است این اقدام واکنشی به دیدگاه‌های طرف‌دار اوکراینِ او بوده است.
او می‌گوید واکنش‌های منفی و حملات سایبری که به دلیل حمایتش از اوکراین از سوی حساب‌های مشکوک روسی (اسپم) دریافت می‌کرد، او را به سمت داوطلب شدن سوق داد: «با خودم فکر کردم: دنیا نباید این‌طور باشد. چرا باید به‌خاطر گفتن حقیقت، رنج بکشم یا چنین وضعیتی را تحمل کنم؟» اقدام او که در شبکه‌های اجتماعی علنی شد، به آزار و اذیت بیشترش انجامید. همزمان با ورودش به اوکراین، پوستری به زبان روسی با عنوان «تحت تعقیب» در اینترنت منتشر شد که حاوی نام واقعی، تاریخ تولد و عکس او بود. این پوستر که به نظر ساختگی می‌آمد، او را به «مشارکت در درگیری مسلحانه به‌عنوان مزدور» و «عبور غیرقانونی از مرزهای فدراسیون روسیه» متهم می‌کرد. «نرو» گمان می‌برد که این پوستر توسط یک آژانس تبلیغاتی چینیِ وابسته به روسیه تهیه شده باشد؛ او گفت که افشای هویتش، جان او را به خطر می‌اندازد. «نرو» که تا همین اواخر در چین مدیر پروژه بود و درآمد مناسبی داشت، اکنون در حال آموزش برای تبدیل‌شدن به خلبان پهپادهای FPV است. او می‌گوید: «می‌خواهم مردم بدانند که همه چینی‌ها حامی تجاوز روسیه نیستند. بسیاری از چینی‌ها، مثل من، مهربان هستند و می‌خواهند به اوکراین کمک کنند.» همه این داوطلبان چینی متفق‌القول بودند که نظارت و سخت‌گیری مقامات چینی، بازگشت به وطن را دشوار خواهد کرد.
«جین‌مو» که جوشکار است و اکنون به‌عنوان مهندس برق با تخصص در زمینه مواد منفجره و باتری فعالیت می‌کند، می‌گوید: «اگر الان برگردم، خروج دوباره از کشور دشوار خواهد بود.» آنها چه در نهایت سهمی در صلح داشته باشند و چه در جنگ، تصمیمشان به‌عنوان اتباع چین احتمالا پیامدهایی خواهد داشت که فراتر از درگیری کنونی که در آن مشارکت دارند، ادامه خواهد یافت. در ۲۳ سپتامبر، یکی از همرزمان چینی آنها در آن یگان، در جریان حمله روسیه کشته شد. با شنیدن این خبر، یکی از داوطلبان که پزشک است، تصمیم به ترک میدان گرفت. نرو گفت که بقیه اصرار داشتند، بمانند.
نظر شما