فلاحت‌پیشه: اگر دیپلماسی شکست بخورد، جنگ آینده به‌صورت کاملاً غافلگیرکننده‌ای آغاز خواهد شد

روز گذشته مقاماتی از کشورهای عربستان، ترکیه و پاکستان به تهران آمدند و با مقامات ارشد کشور دیدار کردند. هر چند که برخی خبرهای غیررسمی روایت از این داشت که شاید ایران به پیان مکه بپیوندند اما برخی از کارشناسان معتقد بودند که دلیل حضور آنان در تهران، میانجی‌گیری میان ایران و آمریکا و تلاش برای جلوگیری از جنگ دوباره است.

در همین راستا، حشمت‌ الله فلاحت‌ پیشه، رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی در مجلس دهم در گفت‌وگویی با خبرگزاری خبرآنلاین درباره سفر آنان به تهران بیان کرد: « موضوع ایران در پیمان مکه، در مقایسه با موضوع یمن، در اولویت پایین‌تری قرار دارد و تا زمانی که موضوع یمن حل نشود، موضوع ایران در دستور کار قرار نمی‌گیرد. بنابراین، موضوع یمن و جنگ ایران باید به‌عنوان دستور کار مشترک مطرح شود و آمریکا نیز به این نشست چهارجانبه بپیوندد.»

وی درباره پیش‌بینی‌ها از شروع دوباره جنگ گفت: «جنگ هر زمانی که شروع شود اگر دیپلماسی جواب ندهد، حتماً پیش از پایان سال میلادی جدید آغاز خواهد شد. به نظر من، با توجه به دپوی تجهیزات نظامی در منطقه و نوع آرایش نظامی و مانورهایی که طرفین انجام داده‌اند، این جنگ بسیار گسترده خواهد بود و ممکن است مرحله گسترده آن فقط چند هفته طول بکشد، اما در نهایت به یک جنگ پایدار و فرسایشی منجر خواهد شد.»

در ادامه مشروح گفت‌وگوی حشمت‌الله فلاحت‌پیشه را می‌خوانید؛

*************************

* تحلیل‌هایی مطرح می‌شود مبنی بر اینکه آمریکا و اسرائیل قصد دارند پیش از انتخابات به ایران حمله کنند. بنیامین نتانیاهو و رئیس ستاد ارتش اسرائیل نیز با این ایده مخالفت کرده‌اند و دونالد ترامپ هم مدعی شده است که ممکن است حمله پیش از انتخابات انجام شود. ارزیابی شما از این شرایط چیست؟ آیا جنگ صورت خواهد گرفت؟

من معتقدم در شرایط کنونی، در موضوع ایران با سه رویکرد متفاوت مواجه هستیم. از یک طرف آمریکا قرار دارد که در موضوع جنگ و توافق، طرف مرددی به حساب می‌آید. از طرف دیگر، اسرائیل قرار دارد که سیاست آن، جنگ علیه ایران و تداوم جنگ است. کشورهای منطقه نیز نقش توازن‌بخش را ایفا می‌کنند.

به عبارتی، اگر کشورهای منطقه از دیپلماسی حمایت کنند، طبیعتاً موضع مردد آمریکایی‌ها به سمت جنگ تمام‌عیار علیه ایران سوق پیدا نمی‌کند. در این شرایط، می‌توان امکان دیپلماسی را جدی تلقی کرد و احتمال جنگ کاهش پیدا می‌کند.

متأسفانه تاکنون شرایط به‌گونه‌ای شکل گرفته که اغلب کشورهای منطقه به نوعی از دیپلماسی دلسرد شده‌اند. می‌توان گفت، نشست گروه مکه با ایران یکی از آخرین فرصت‌ها برای تقویت دیپلماسی است و می‌تواند مانعی در برابر جنگ ایجاد کند. در غیر این صورت، نوع مراودات شکل‌گرفته در منطقه و آمد و شدها و نقل‌وانتقالاتی که انجام شده، به سمت جنگ پیش می‌رود.

در شرایط کنونی، بزرگ‌ترین دپوی تجهیزات نظامی در اسرائیل وجود دارد. ضمن اینکه تجهیزات تولید سلاح در آمریکا نیز در چند شیفت مشغول کار هستند. به همین دلیل، ترامپ که احتمال جنگ را جدی گرفته است، در مذاکره با ایران حداقل امتیاز را پیشنهاد داده و در مقابل، حداکثر دستاوردها را از یک توافق احتمالی با ایران می‌خواهد. همین موضوع باعث به بن‌بست رسیدن دیپلماسی شده است.

تا زمانی که جنگ عربستان و حوثی‌ها در یمن ادامه دارد، پیمان مکه نمی‌تواند شرایط را از بحران یمن فراتر ببرد

* آیا نشست پیمان مکه می‌تواند زمینه‌ساز شکل‌گیری یک توافق اولیه میان ایران و آمریکا شود و آیا ممکن است که ایران به این پیمان بپیوندد؟

دلیل وجودی پیمان مکه، تهدیدهای امنیتی عربستان از ناحیه یمن و تهدید آبراه‌های مرتبط با عربستان است. مشخصاً در این زمینه، جنبه عملیاتی موضوع یمن و محتویات سیاسی و امنیتی عربستان مدنظر قرار دارد و باید جنگ یمن به آتش‌بس برسد. اگر این اتفاق صورت بگیرد، آن زمان می‌توان موضوع جنگ ایران و آمریکا را در دستور کار قرار داد.

من معتقدم تا زمانی که جنگ عربستان و حوثی‌ها در یمن ادامه دارد، پیمان مکه نمی‌تواند شرایط را از بحران یمن فراتر ببرد. هر یک از اعضای پیمان، یک بُعد از تأثیرگذاری را بر عهده دارند. عربستان بر کشورهای همسایه جنوبی ایران تأثیرگذار است، ترکیه به‌نوعی ارتباطات و شرایط امنیتی و نظامی منطقه با ناتو را شکل می‌دهد و پاکستان نیز به‌نوعی نقش توازن‌بخش میان آمریکا و چین را ایفا می‌کند.

اما واقعیت این است که موضوع ایران در پیمان مکه، در مقایسه با موضوع یمن، در اولویت پایین‌تری قرار دارد و تا زمانی که موضوع یمن حل نشود، موضوع ایران در دستور کار قرار نمی‌گیرد. بنابراین، موضوع یمن و جنگ ایران باید به‌عنوان دستور کار مشترک مطرح شود و آمریکا نیز به این نشست چهارجانبه بپیوندد. اگر ایران و اعضای پیمان به دنبال نتیجه‌بخش بودن نشست خود هستند، مجبورند آمریکا را نیز دعوت کنند و با حضور این کشور به توافق برای پایان جنگ برسند. بدون حضور آمریکا، اعضای پیمان مکه نمی‌توانند مانع پایان جنگ شوند.

اگر در دیپلماسی شکست بخورد، جنگ آینده به‌صورت کاملاً غافلگیرکننده‌ای آغاز خواهد شد

* آقای محسن رضایی اخیراً اظهارنظری داشتند مبنی بر اینکه محاصره اقتصادی در بلندمدت آسیب‌زا خواهد بود و ممکن است خانواده‌ها نیز از این وضعیت آسیب ببینند. این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که دولت نیز طی ماه‌های گذشته به این موضوع اشاره کرده بود. اخیراً آقای پزشکیان هم با اشاره به بیانات رهبر شهید گفتند که ایشان تأکید داشتند از وضعیت نه جنگ و نه صلح خارج شویم. فکر می‌کنید منظور آقای محسن رضایی از این اظهارات چه بود؟ آیا این اظهارات به معنای انجام حملات پیش‌دستانه است و چه پیامی برای مسئولان، کارشناسان و فرماندهان نظامی دارد؟

اگر آخرین تکاپوهای دیپلماتیک، از جمله پیمان مکه با ایران، به نتیجه نرسد، هر لحظه احتمال وقوع جنگ پیش‌دستانه وجود دارد. به هر حال، وقتی دیپلماسی شکست بخورد، جنگ رخ می‌دهد و فقط زمان وقوع آن نامشخص است. در جنگ آینده تجهیزات و چینش ناوگان نظامی و دریایی حرف اصلی را می‌زند. لذا، طرفین وقتی ببینند که جنگ را جدی می‌بینند، ممکن است برای جنگ پیش‌دستانه پیش‌قدم شوند. 

من معتقدم ایران، آمریکا و اسرائیل هر سه برای جنگ آماده می‌شوند؛ زیرا معتقدند اگر در دیپلماسی شکست بخورد، جنگ آینده به‌صورت کاملاً غافلگیرکننده‌ای آغاز خواهد شد.

* آیا ممکن است که جنگ به‌صورت فرسایشی و طولانی‌مدت شکل بگیرد؟

 اگر دیپلماسی جواب ندهد، جنگ حتماً پیش از پایان سال میلادی آغاز خواهد شد. به نظر من، با توجه به دپوی تجهیزات نظامی در منطقه و نوع آرایش نظامی و مانورهایی که طرفین انجام داده‌اند، این جنگ بسیار گسترده خواهد بود و ممکن است مرحله گسترده آن فقط چند هفته طول بکشد، اما در نهایت به یک جنگ پایدار و فرسایشی منجر خواهد شد.