خبرگزاری علت
دنیای اقتصاد : صنعت فولاد ایران در مقطعی حساس از مسیر توسعه خود قرار گرفته است؛ صنعتی که از یک‌سو با پیامدهای جنگ، نااطمینانی‌های ژئوپلیتیک و دشواری‌های تجارت خارجی مواجه است و از سوی دیگر، زیر فشار ناترازی انرژی، محدودیت منابع مالی و ناهماهنگی زیرساخت‌ها قرار دارد. در چنین شرایطی، فاصله میان ظرفیت اسمی و تولید واقعی، محدودیت‌های صادراتی و کاهش توان سرمایه‌گذاری، پرسش‌هایی جدی درباره آینده رقابت‌پذیری این صنعت ایجاد کرده است. همزمان، تحولات بازار جهانی و ضرورت بازسازی ظرفیت‌های آسیب‌دیده، بازنگری در الگوی توسعه و سازوکارهای سیاستگذاری را بیش از گذشته ضروری ساخته است. گروه رسانه‌ای «دنیای‌اقتصاد» در حاشیه سمپوزیوم فولاد اصفهان ۱۴۰۵، با برگزاری مجموعه‌ای از پنل‌های تخصصی، ابعاد مختلف این چالش‌ها را با حضور فعالان و کارشناسان صنعت بررسی کرد؛ نشست‌هایی که تصویری از مسائل ساختاری و اولویت‌های پیش‌روی یکی از صنایع راهبردی اقتصاد ایران را ترسیم کردند.
صنعت فولاد ایران در شرایطی با ظرفیت اسمی ۵۵میلیون تن فعالیت می‌کند که تا پیش از تهاجم نظامی به ایران، تولید واقعی آن به حدود ۳۲میلیون تن رسیده بود، فاصله‌ای که بخشی از آن به محدودیت‌های انرژی و توسعه نامتوازن زیرساخت‌ها بازمی‌گردد. فعالان این صنعت با اشاره به چشم‌انداز دشوار تامین گاز و برق در ماه‌های پیش رو، تاکید کردند که ادامه توسعه ظرفیت‌های تولیدی بدون سرمایه‌گذاری متناسب در زیرساخت‌های انرژی، آب و حمل‌ونقل، نه‌تنها به افزایش تولید منجر نمی‌شود، بلکه پایداری فعالیت واحدهای موجود را نیز با خطر مواجه می‌کند.
به گزارش «دنیای اقتصاد»، پنل تخصصی «زمستان پرریسک فولاد؛ راهبرد صنعت برای عبور از بحران انرژی چیست؟» توسط گروه رسانه‌ای «دنیای اقتصاد» در حاشیه سمپوزیوم فولاد اصفهان ۱۴۰۵ برگزار شد. در ابتدای پنل، پدرام پیروی‌نسب، مدیرعامل هلدینگ توسعه و تجهیز معادن امداد با اشاره به ناترازی انرژی و پیامدهای آن برای صنعت فولاد، گفت: نگرانی از کمبود گاز در فصل زمستان، یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های فعالان این صنعت به شمار می‌رود. با این حال، چالش‌های فولاد به تامین گاز محدود نیست و مسائلی مانند کمبود منابع آب، آسیب‌های ناشی از جنگ و نااطمینانی در تامین زیرساخت‌های تولید نیز بر فعالیت این صنعت تاثیر گذاشته است. او با بیان اینکه صنعت فولاد یکی از محورهای اصلی توسعه صادرات و تامین منابع مالی در بخش معدن و صنایع معدنی محسوب می‌شود، اظهار کرد: در شرایطی که اقتصاد کشور بیش از هر زمان دیگری به درآمدهای صادراتی نیاز دارد، تداوم تولید و حفظ توان صادراتی فولاد اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند. برای تحقق این هدف باید نگاه صرفا تولیدمحور به صنعت فولاد تغییر کند و موضوعاتی مانند بهره‌وری انرژی، پایداری زیرساخت‌ها و مدیریت منابع آب در اولویت قرار گیرد.
در ادامه، مهران محجوبنژاد، مدیر طرح جامع فولاد شرکت فولاد تکنیک با اشاره به روند تدوین طرح جامع فولاد کشور از ابتدای دهه ۹۰ توضیح داد: هدف‌گذاری برای تولید ۵۵میلیون تن فولاد، از ابتدا قرار نبود صرفا به افزایش ظرفیت کارخانه‌ها محدود شود. بر اساس رویکرد طرح جامع، توسعه این صنعت باید به‌صورت متوازن و همزمان با تامین مواد اولیه، انرژی، آب، بازارهای صادراتی و فناوری پیش می‌رفت؛ زیرا افزایش ظرفیت تولید بدون فراهم کردن الزامات زیرساختی نمی‌تواند توسعه‌ای پایدار ایجاد کند. او با بیان اینکه زنجیره فولاد کشور برای تحقق ظرفیت هدف‌گذاری‌شده به حدود ۵ درصد ظرفیت گاز، ۸درصد ظرفیت برق و حدود ۰.۲ درصد منابع آب کشور نیاز دارد، گفت: در زمان تدوین طرح نیز درباره احتمال بروز محدودیت در تامین این منابع هشدار داده شده بود. با این حال در سال‌های بعد ظرفیت‌سازی در بخش فولاد با سرعت بیشتری نسبت به توسعه زیرساخت‌های انرژی و آب پیش رفت و امروز آثار این ناهماهنگی در عملکرد واحدهای تولیدی قابل مشاهده است.
مدیر طرح جامع فولاد شرکت فولاد تکنیک با بیان اینکه اکنون ظرفیت اسمی تولید فولاد کشور به ۵۵میلیون تن رسیده، اما تولید واقعی حدود ۳۲میلیون تن است، گفت: بررسی‌های انجام‌شده نشان می‌دهد بخشی از ظرفیت خالی صنعت، به کسری انرژی مربوط می‌شود و حدود ۲۰ درصد از فاصله میان ظرفیت و تولید واقعی، ناشی از همین محدودیت‌هاست. صنعت فولاد در برخی مقاطع توانسته ماهانه حدود ۳.۳میلیون تن تولید کند؛ رقمی که در صورت تداوم در طول سال، امکان تولید حدود ۴۰میلیون تن را نشان می‌دهد.
توقف ظرفیت‌سازی جدید و تمرکز بر رفع کسری انرژی
محجوبنژاد با تاکید بر ضرورت تغییر مسیر توسعه این صنعت گفت: در شرایط فعلی، افزایش ظرفیت‌های جدید نباید همچنان در اولویت قرار گیرد و لازم است تمرکز اصلی بر رفع کمبودهای موجود، به‌ویژه در حوزه انرژی باشد. فولادسازان در سال‌های گذشته برای تامین بخشی از نیاز خود به سمت احداث نیروگاه و سرمایه‌گذاری در انرژی‌های تجدیدپذیر حرکت کرده‌اند، اما این اقدامات نباید جایگزین وظایف نهادهای مسوول در تامین زیرساخت‌های عمومی شود. او همچنین افزایش شدید قیمت انرژی در کنار محدودیت دسترسی به آن را یکی از دشواری‌های مضاعف صنعت دانست و گفت: رشد چند برابری قیمت برق و گاز در سال‌های اخیر، همزمان با تداوم ناترازی، فشار مضاعفی بر تولیدکنندگان وارد کرده است. درحالی‌که ثبات در سیاست‌های قیمت‌گذاری و پیش‌بینی‌پذیر بودن هزینه‌های انرژی، برای برنامه‌ریزی بلندمدت واحدهای فولادی ضروری است.
صرفه‌جویی در مصرف انرژی؛ راهکار مکمل توسعه زیرساخت
در بخش دیگری از این نشست، احمد صادقیان، مدیرعامل شرکت آهن و فولاد غدیر ایرانیان با اشاره به ضرورت افزایش بهره‌وری در واحدهای تولیدی گفت: در کنار توسعه ظرفیت تولید و توزیع انرژی، بهینه‌سازی مصرف نیز باید به‌عنوان یکی از مسیرهای اصلی عبور از بحران مورد توجه قرار گیرد. ما در کارخانه گندله‌سازی مجموعه غدیر ایرانیان، با اجرای اصلاحات فرآیندی و بهبود تجهیزات، میزان مصرف آب را به حدود ۵۰ درصد استانداردهای مورد اشاره در منابع فنی و کاتالوگ‌ها کاهش داده‌ایم. وی با بیان اینکه بخشی از کاهش مصرف انرژی نیز از طریق اصلاح فرآیندها و استفاده از فناوری‌های جدید امکان‌پذیر است، گفت: در همین زمینه امکان بازیابی گازهای دودکش در فرآیند تولید آهن اسفنجی با فناوری میدرکس وجود دارد، روشی که می‌تواند بخشی از حرارت تلف‌شده را بازیابی و به انرژی الکتریکی تبدیل کند و دوباره در چرخه تولید مورد استفاده قرار دهد.
این فعال صنعت فولاد در عین حال، نحوه توزیع انرژی در زمان محدودیت‌ها را یکی از مسائل مهم دانست و گفت: تخصیص انرژی بر اساس درصد ثابتی از مصرف یا دیماند دوره‌های گذشته، ممکن است در ظاهر نوعی عدالت میان واحدهای صنعتی ایجاد کند، اما الزاما به حفظ تولید در کل زنجیره فولاد منجر نمی‌شود. شیوه تخصیص برق و گاز باید به‌گونه‌ای طراحی شود که فعالیت حلقه‌های مختلف زنجیره و تولید محصول نهایی متوقف نشود؛ بنابراین، اولویت‌بندی مصرف‌کنندگان باید با توجه به نقش هر واحد در تداوم تولید انجام گیرد.
انتقاد از آزادسازی قیمت فولاد بدون اصلاح سازوکار انرژی
مسعود ابکا، از مدیران باسابقه صنعت فولاد، در این پنل با طرح دیدگاهی متفاوت درباره ریشه‌های ناترازی انرژی، بخشی از مسوولیت وضعیت فعلی را متوجه سیاستگذاری‌های گذشته در حوزه قیمت‌گذاری دانست. او با اشاره به آزادسازی قیمت فولاد در سال ۱۳۸۲ گفت: از همان زمان انتظار می‌رفت قیمت انرژی مصرفی صنایع نیز متناسب با این تغییر اصلاح شود، زیرا نمی‌توان قیمت محصول یک بنگاه اقتصادی را آزاد کرد، اما هزینه یکی از مهم‌ترین نهاده‌های تولید آن را همچنان تحت کنترل نگه داشت. وی خاطرنشان کرد: اگر همزمان با آزادسازی قیمت فولاد، سازوکار قیمت‌گذاری برق و گاز صنایع نیز اصلاح می‌شد، انگیزه و امکان بیشتری برای سرمایه‌گذاری در توسعه زیرساخت‌های انرژی به وجود می‌آمد. فولادسازان طی سال‌های گذشته برای توسعه ظرفیت تولید اقدام کردند، اما توسعه زیرساخت‌های برق و گاز متناسب با این روند پیش نرفت و اکنون از تولیدکنندگان خواسته می‌شود خودشان برای تامین انرژی سرمایه‌گذاری کنند.
مدیرعامل اسبق ذوب‌آهن اصفهان به پیامدهای سیاست‌های قیمتی بر رفتار بنگاه‌ها نیز اشاره کرد و گفت: حاشیه سود صنعت فولاد در بسیاری از بازارهای جهانی حدود چهار تا ۶درصد است، اما برخی سیاست‌های داخلی در دوره‌هایی حاشیه سود بالاتری برای این صنعت ایجاد کرده است. چنین شرایطی می‌تواند توجه بنگاه‌ها به مدیریت هزینه و بهره‌وری را کاهش دهد و در نهایت، زمینه‌ساز شکل‌گیری طرح‌هایی شود که بدون توجه کافی به توجیه اقتصادی و الزامات زیرساختی اجرا شده‌اند.
طرح جامع فولاد و نادیده گرفتن محدودیت منابع آب
ابکا یکی دیگر از پیامدهای توسعه نامتوازن را جانمایی نامناسب برخی واحدهای فولادی دانست و گفت: در طرح جامع فولاد، برای استقرار پروژه‌ها در مناطق مختلف کشور ملاحظاتی در نظر گرفته شده بود، اما در عمل برخی طرح‌ها در مناطقی اجرا شدند که از نظر منابع آب با محدودیت مواجه بودند. نادیده گرفتن ملاحظات طرح جامع در زمان اجرای پروژه‌ها، امروز هزینه‌هایی را به صنعت تحمیل کرده، هزینه‌هایی که بخشی از آن در قالب سرمایه‌گذاری برای تصفیه پساب و تامین آب مورد نیاز واحدها نمایان شده است. او با هشدار درباره آینده صنعت فولاد تاکید کرد: این بخش با تغییرات مهمی در بازارهای جهانی روبه‌روست و ادامه روند فعلی، بدون اصلاح ساختار هزینه‌ها و افزایش بهره‌وری، می‌تواند در سال‌های آینده زیان‌های قابل‌توجهی به تولیدکنندگان وارد کند. توجه به آینده بازار و فناوری‌های جدید باید همزمان با حل مشکلات روزمره انرژی در دستور کار قرار گیرد.
صنعت برق با کمبود سرمایه‌گذاری و ناترازی مالی روبه‌روست
در ادامه پنل، مهدی مسائلی، دبیر سندیکای صنعت برق ایران، با تاکید بر اینکه ناترازی انرژی نتیجه توسعه نامتوازن بخش‌های مختلف اقتصاد است، آمارهایی از وضعیت مصرف و سرمایه‌گذاری در صنعت برق ارائه کرد و گفت از حدود ۴۰میلیون مشترک برق کشور، نزدیک به ۲۸۷ هزار مشترک صنعتی هستند، اما همین گروه حدود ۴۰ درصد برق کشور را مصرف می‌کنند. در مقابل، بخش خانگی با وجود تعداد بسیار بیشتر مشترکان، سهمی حدود ۳۲ درصدی از مصرف برق دارد.
او با بیان اینکه مشکل تامین برق تنها به فصل تابستان محدود نیست، گفت: در تابستان، افزایش مصرف ناشی از فعالیت سامانه‌های سرمایشی شبکه را تحت فشار قرار می‌دهد و در زمستان، کمبود سوخت نیروگاه‌ها می‌تواند تولید برق را کاهش دهد. بیش از ۹۳ درصد برق کشور از نیروگاه‌های حرارتی تامین می‌شود و این نیروگاه‌ها برای فعالیت به سوخت نیاز دارند، درحالی‌که در فصل سرد، بخش قابل‌توجهی از گاز کشور در بخش خانگی مصرف می‌شود و در نتیجه، سوخت کمتری به نیروگاه‌ها اختصاص می‌یابد. دبیر سندیکای صنعت برق ایران با اشاره به ابعاد سرمایه‌گذاری مورد نیاز در صنعت برق گفت: ارزش سرمایه‌ای این صنعت حدود ۱۵۰میلیارد دلار برآورد می‌شود و صرفا برای حفظ و نگهداری این دارایی‌ها، با در نظر گرفتن دوره استهلاک ۳۰ ساله، سالانه به حدود ۵میلیارد دلار سرمایه‌گذاری نیاز است. همچنین برای پاسخ‌گویی به رشد مصرف برق نیز رقمی در همین حدود لازم است. به این ترتیب، نیاز سالانه سرمایه‌گذاری در این صنعت به حدود ۱۰میلیارد دلار می‌رسد. با این حال در بهترین شرایط طی ۱۵ سال گذشته، سرمایه‌گذاری سالانه در صنعت برق کمتر از ۳میلیارد دلار بوده است.
انتقال مسوولیت تامین انرژی به صنایع، راه‌حل پایدار نیست
مسائلی با اشاره به سیاست‌های تثبیت قیمت برق در سال‌های گذشته گفت: محدود نگه داشتن قیمت انرژی، در کنار کمبود سرمایه‌گذاری، توان توسعه زیرساخت‌های برق را کاهش داده است. در شرایطی که صنعت برق با محدودیت منابع مالی مواجه است، از صنایع بزرگی مانند فولاد و پتروشیمی خواسته می‌شود برای تامین برق مورد نیاز خود نیروگاه احداث کنند، درحالی‌که این واحدها نیز باید منابع قابل‌توجهی را به زیرساخت‌های انرژی اختصاص دهند که هزینه آن بر قیمت تمام‌شده محصولاتشان اثر می‌گذارد. او در پایان به مشکلات مالی این صنعت اشاره کرد و از بدهی حدود ۵۰۰ هزار‌میلیارد تومانی صنعت برق به زنجیره تامین، طلب حدود ۱۳۰ هزار‌میلیارد تومانی از صنایع و مطالبات ۳۵۰ هزار‌میلیارد تومانی از دولت بابت مابه‌التفاوت قیمت تمام‌شده و نرخ‌های تکلیفی سخن گفت و تاکید کرد: حل مشکلات صنعت برق به ایفای نقش دولت در تامین مالی و اصلاح سازوکارهای اقتصادی وابسته است، زیرا تداوم ضعف زیرساخت برق، نه‌تنها فعالیت نیروگاه‌ها، بلکه تولید در صنایع مادر از جمله فولاد را نیز تحت‌تاثیر قرار می‌دهد.
معادله پیچیده تجارت فولاد
فرسایش توان توسعه‌ای صنعت فولاد
- جنگ ایران یک واقعیت تلخ را آشکار کرد / چرخش تهران به سمت مسکو از پیامدهای تضعیف اروپا بود؟
- آمریکا ممکن است ایران اتمی را تحمل کند؛ اما کنترل ایران بر تنگهها را تحمل نخواهد کرد +فیلم
- عملیات ابرخوشهای آمریکا و امارات در تنگه هرمز شکست خورد
- کارشناس صداوسیما: نامه ونس از طریق میانجیها ارسال شد/ هیچ جزئیاتی درباره آن منتشر نشده است
- عکس هواپیمای محرمانه چینی لو رفت
- نتایج رسمی انتخابات اسرائیل اعلام شد/ هیچ ائتلافی برنده نشد
- ادعای تازه ترامپ درباره زمان پایان جنگ ایران
- آغاز عرضه بنزین ۱۰۳ هزار تومانی در قشم
- ادعای واشنگتنپست درباره نامه ونس به محسن رضایی/او اعلام کرده آمادگی دارد شخصاً با او دیدار کند
- مقایسه قیمت مسکن در پرند، پردیس و تهران/ رشد رشد قیمت در شهرهای اطراف از تهران بیشتر بوده؟+ جدول
- بیانیههای رسمی کشورهای عضو شورای همکاری در نشست بحرین/ تاکید بر تقویت همکاریهای نظامی
- پیش بینی قیمت طلا، دلار، خودرو، بورس و مسکن در آبان ۱۴۰۵ در صورت وقوع جنگ جدید یا توافق
- معیارهای جدید شناسایی و گروهبندی خانوارها چیست؟/ کالابرگ دهکهای پایین افزایش یافت؛ حذف مشمولان پردرآمد جدی شد
- لاوروف وارد آمریکا شد+ فیلم
- هشدار به موتور سیکلت سواران/ این گروه ها مجاز به تردد در معابر نیستند
- سخنگوی وزارت آموزش و پرورش: میانگین دریافتی معلمان فقط ۲۹ میلیون تومان است
- ۱۹ کرسی عربی در پارلمان اسرائیل/ نتانیاهو برای حذف احزاب عربی دست به دامان بنگویر شد؟
- ونس: قول میدهم ترامپ اجازه نخواهد داد جنگ ایران به یک جنگ بیپایان تبدیل شود
- انتقال هوایی گسترده به خاورمیانه/در ۲۴ ساعت گذشته، دستکم ۱۰ هواپیمای ارتش آمریکا در اسرائیل فرود آمد
- پشت پرده حضور هیئت قطری درتهران/ سیبیاس: با جدیدترین پیشنهاد برای پایان دادن به جنگ آمدهاند/ ۴۸ ساعت آینده برای تصمیمگیری تعیینکننده است
- بزرگترین صرافی ارز دیجیتال جهان هک شد/ماجرای هک ۳ صرافی بزرگ/ برخی داراییهای ارز دیجیتال به سرقت رفت
- فلاحت پیشه: ترافیک میانجی ها در تهران، نشانه قطعی شدن جنگ است، نه احیای دیپلماسی
- نشستی کمسابقه در کاخ سفید/ فرمانده سنتکام ترامپ را در جریان گزینههای نظامی علیه ایران قرار داد
- پیشبینی بورس فردا شنبه ۹ آبان ۱۴۰۵/ احتمال شروع منفی معاملات در سایه نگرانی های سیاسی
- خبر تازه درباره پرداخت معوقات اردیبهشت بازنشستگان
نظر شما