بورس24 : وزارت نفت با ابلاغ دستورالعمل نهایی قیمت‌گذاری خوراک و فرآورده‌های نفتی، نه تنها سازوکار مالی را تا پایان برنامه هفتم شفاف کرد، بلکه با وضع قوانین جدید در حوزه «شاخص‌های کیفی»، زنگ خطر را برای پالایشگاه‌های دارای تکنولوژی قدیمی به صدا درآورد. این مصوبه در واقع یک نقشه راه برای حرکت پالایشگاه‌ها به سمت تولیدات باکیفیت‌تر و مدرن‌سازی فرایندهای تولید است.

1. شکاف زمانی؛ از ثبات تا تحول

این دستورالعمل، مسیر محاسباتی را تفکیک کرده است:

دوره تثبیت (تا 31 شهریور 1405): محاسبات کماکان بر مبنای چارچوب ابلاغیه شماره 903 (مصوب سال 1402) باقی می‌ماند.

دوره نوین (از اول مهر 1405): فرمول‌های جدید جایگزین شده و بر اساس شاخص‌های روز و کیفیت محصول، صورت‌حساب‌ها صادر خواهد شد. وزارت نفت پیش‌بینی کرده که در صورت تلاطم شدید بازارهای جهانی، امکان بازگشت موقت به چارچوب‌های قبلی برای حفظ امنیت انرژی وجود دارد.

2. اهرم کیفیت؛ موتور محرک ارتقای پالایشگاه‌ها

نکته حائز اهمیت در این دستورالعمل، رویکرد سخت‌گیرانه و تشویقی وزارت نفت نسبت به «کیفیت فرآورده‌ها» است. سیاست‌گذار به وضوح بر روی «افزایش کیفیت» تمرکز کرده و ساختار قیمت‌گذاری را به گونه‌ای چیده است که تولید محصولات بی‌کیفیت دیگر صرفه اقتصادی ندارد.

مطابق این ابلاغیه، مکانیسم دقیق تنبیهی برای انحراف از استانداردهای کیفی تعریف شده است:

جریمه افت کیفیت: به ازای هر 1 درصد انحراف منفی از استانداردهای کیفی (مانند عدد اکتان، درصد گوگرد و…)، 0.2 درصد از قیمت یا منافع پرداختی کسر خواهد شد.

این یعنی پالایشگاه‌هایی که برای ارتقای کیفیت محصولات خود سرمایه‌گذاری نکرده‌اند، با کاهش تدریجی حاشیه سود مواجه خواهند شد. در مقابل، این بند به منزله یک مشوق بزرگ برای شرکت‌هایی است که طرح‌های توسعه و نوسازی (Upgrade) را در دستور کار دارند، چرا که با بهبود کیفیت، از گزند این کسورات در امان می‌مانند.

3. شفافیت در صورت‌حساب‌ها؛ پایان ابهامات «کدال»

این دستورالعمل، شرکت‌های ملی نفت و پالایش و پخش را مکلف کرده تا صورت‌حساب‌های ماهانه را با شفافیت کامل و بر اساس شاخص‌های کیفی اندازه‌گیری‌شده صادر کنند. تشکیل کمیته نظارت بر صادرات و مبادلات برای رسیدگی به اختلافات کمی و کیفی، ابهام دیرینه «بدهی-طلب» بین دولت و پالایشگاه‌ها را کاهش می‌دهد و به سهامداران اطمینان می‌دهد که اعداد گزارش‌شده در «کدال» بر مبنای فرمول دقیق و بدون چانه‌زنی‌های سلیقه‌ای است.

برای فعالان بازار سرمایه، این مصوبه فراتر از یک تغییر فرمول ساده است. این یک «فیلتر انتخاب» برای سهامداران است: از این پس، پالایشگاه‌هایی که طرح‌های کیفی‌سازی‌شان پیشرفت بیشتری دارد، در حاشیه سود پایدارتر خواهند بود. بازار باید تمرکز خود را از «تولید صرف» به سمت «تولید باکیفیت» تغییر دهد؛ چرا که این فرمول جدید، به طور سیستماتیک کیفیت پایین را جریمه می‌کند. ثبات در قیمت‌گذاری، در کنار اهرم کیفیت، می‌تواند ورق را در گروه پالایشی برگرداند.

منبع: بورس۲۴